((به من بگو فراموش خواهم کرد،به من نشان بده به خاطر خواهم سپرد،مرا درگیر کن خواهم فهمید.))

تعریف نمایش خلاق :

نمایش خلاق،شکلی از وانمود بازی مبتنی بر بداهه پردازی است که طی فرآیندی،صحنه،روی داد،مشکل یا واقعه با هدایت آموزگار توسط کودکان مورد بحث قرار گرفته،طراحی شده وبه اجرادر می آید.

تفاوت نمایش خلاق با نمایش وتئاتر:

1-نمایش خلاق غیر سازمان یافته وآزاد واغلب یک فعالیت خلق الساعه است.

2-در نمایش خلاق از سناریو استفاده نمی شود.

3-مثل تئاتر یا نمایش ضرورتی که از گریم یا لباس های خاص استفاده شود.

4-دکور در نمایش خلاق نقش واقعی ندارد.یا فرضی است ویا نهایتا شامل لوازم همیشگی موجود در کلاس درس است.

5-اکثرا بدون تماشاچی است چون معمولا همه درگیر نمایش هستند مگر در موارد خاص ،که یک یا چند نفر مایل به بازی نباشند،نشسته وبازی را تماشا کنند.

6-چون تماشاچی در اکثر موارد وجود ندارد پس نقطه نظر تماشاچی مد نظر نخواهد بود بلکه این بازیگرا ن هستند که راجع به کار نظر خواهند داد.

7-در نمایش خلاق اصل کار وچگونگی جریان آن مد نظر است ونه نتیجه وفرجام کار.

8- بر اساس بند هفت انجام مرحله به مرحله ی کار مهمترین نکته است.

9-از آنجا که دقت در انجام صحیح مر احل نمایش خلاق مر کز ثقل این فعالیت است بعد آموزشی ان نیز از این مرحله سرچشمه می گیرد.

*** قبل از پرداختن به مراحل اجرای نمایش خلاق ،لازم به ذکراست که داستان ها از حیث ساختار وماهیت با افسانه و قصه و  حکایت  به شرح زیر تفاوت دارند:

1-در داستان ها یه جای قهرمان سازی، شخصیت پردازی می شود،یعنی آدمها به لحاظ خصوصیت فردی از یکدیگر باز شناخته می شوند.

2-آدم های داستان  معمولا از بین آدم های عادی وواقعی انتخاب می شوند.

3-شخصیت پردازی در داستان باعث می شود تا زبان وگفتار اشخاص داستان متناسب با شخصیت وموقعیت فرهنگی و اجتماعی آن ها باشد.

4-زمان ومکان داستان حتی در صورت تخیلی بودن ،معین و مشخص است.

***مراحل اجرای نمایش خلاق:

1-قصه گویی :  در انتخاب داستان باید دقت شود که شخصیت های آن محدود وتحرک زیاد باشدساخت ومرحله بندی آن آسان واز هر نظر برای بازسازی وقایع وصحنه ها مناسب باشدو موقع بیان به یکی از شیوها تمام اصول مربوطه رعایت شود.

2-طرح بندی :طرح داستان با مشارکت شاگردان بر روی تخته سیاه نوشته شود.طرح بندی شامل مراحل زمینه چینی،بحران،اوج گیری،نقطه ی اوج یا گره گشایی وفرودمی باشد.دراین قسمت آموزگار با پرسیدن سوالاتی وجلب نظر فراگیران اقدام به نوشتن طرح داستان می کند و کودکان مسیر حرکت داستان را حادثه به حادثه تعقیب می کنند واگر در پایان خواستار تغییراتی در آن شدند بایستی این اجازه داده شود.

3-تعیین قسمت یا قسمت های قابل اجرا: که با توجه به طول داستان وزمان اجرا وبا همکاری و رای گیری از شاگردان مشخص می شود.

4-طرح جزییات قسمت های انتخاب شده: زمانی که کودکان توالی داستان را دریافتند می توان به صورت شفاهی  جزییات را بیان کرد یا اگر پیچیده بود روی تخته سیاه نوشت.

5-سازماندهی:در این قسمت باید به سوالاتی مانند پرسش های زیر پاسخ داده شود:

بازیگران چند نفرباشند؟چه کسانی در مرحله ی اول بازی کنند وچه کسانی در مرحله ی تکرار؟نقش مورد علاقه ی هر کدام از بازیگران کدام است؟چه مقدار فضا برای اجرای نمایش خلاق به دانش آموزان داده خواهد شد ومحدوده ی آن کدام است؟چه مقدار وقت لازم خواهد بود ونقاط حساس کجاست؟ از ابزار موجود در کلاس به چه نحوی و در کدام قسمت ها می توان استفاده کرد؟

6-دادن فرصت به بازیگران برای تامل وگفتگو درباره ی شخصیت هایی که پذیرفته اند.دادن این وقت برای کلنجار رفتن دانش آموزان در ذهن خود با نقشها باعث مانوس شدن آنهابا شخصیت داستان ها می شودوآموزگار می تواند با توضیح دادن در مورد نقش ها و مشخصات ظاهری وطرز رفتار آنها به شاگردان کمک کند.اگر برداشت شاگردان از نقش ها متفاوت باشد می توان از یک صحنه نمایش های مختلف ارائه داد.بهتر است هنگامی که درباره ی شخصیت ها از شاگردامن پرسش می شود عمل وانگیزه ی آنها با تجربه ی شاگردان پیوند داده شود.

7-تعیین گروه شاهد وبازیگر وتعیین وظایف گروه شاهد:

به دلیل این که نمایش خلاق ممکن است چند بار تکرار شود تاهمه شرکت کرده باشند طبیغتا عده ای گروه شاهد خواهیم داشت بنابراین می توانیم از آن ها بخواهیم که نقاط ضعف وقوت گروه نمایش را یادداشت کنند ودر عین حال آموزش طرح صحیح انتقاد می باشد و ...

8-شروع بازی:

با اشاره ی آموزگار بازی شروع می شود ولی معلم نیز باید آماده بر عهده گرفتن نقشی فقط در مواقع لزوم برای ایجاد نظم در کار بچه ها باشد اگر کودکان در حین باز ی می خندند یا تپق می زنند و...رفته رفته محیط ملموس تر خواهد شد.

9-ارزیابی اول:پس از پایان بازی وتشکر آموزگار از بچه ها گروه شاهد فرصت دارند5 نقطه ی ضعف وقوت رابیان کنند وآموزگار نیز باید پاسخ مناسب به همراه راهکاراهایی برای رفع نقاط ضعف داشته باشد که بهتر است با مشارکت شاگردان باشد. اجرای این قسمت باعث می شود کودکان شیوه ی صحیح گفتمان وانتقاد را آموخته وبه شنیدن نقاط ضعف وقوت خود عادت کنند،نقاط ارزیابی در کارها رابشناسند وبرای اجرای بعد آماده تر شوند.

در ادامه نیز در صورت تکرار بازی به منظور مشارکت همه ی شاگردان پس از اجرای نمایش دوم وسوم و...ارزیابی های بعدی صورت می گیرند.

منبع  مورد اقتباس:

1-ناظمی، یحیی،ادبیات کودکان با رویکردی بر قصه گویی ونمایش خلاق،تهران:1385،انتشارات چاپار.