پرسش های فلسفی (چرایی): معمولا شاگردان به دلیل عدم آشنایی با مفاهیم واصطلاحات پرسش هایی راکه باید با چه وچگونه مطرح شوند با چرا مطرح می کنند.

مثال: چرا این همه پرنده با اشکال مختلف وجود دارد؟

  راه حل: از دانش آموز پرسنده ی سوال توضیح خواسته شود به نحوی که سوال به چه وچگونه تغییر یابد.گاهی اوقات که پرسش ها واقعا فلسفی هستند پاسخ می دهیــم به راستی که خیلی جا لبه! ودر نها یت جرات نمی دانم است.

  پرسش های هیجانی:فراوان دیده می شود که شاگردان با دیدن پدیده ای به هیجان آمده وپرسش می کنند.

مثال: کودکی که لانه ی پرنده را از یک طرف دیده است هیجان زده شده درموردآن سوال می پرسد.

 راه حل:آموزگار در هیجان شاگردان مشارکت کند به نحوی که مشاهده ی پدیده و زمان آن را افزایش دهد چون افزایش مشاهده موجب افزایش مدت یاد گیری می شود. آیا طرف دیگر لانه را هم دیده ای؟

  پرسش های دارای پاسخ پیچیده:شاگردان بر اثر کنجکاوی پرسش هایی می کنند  که پــاسخ آن ها  به  طور  مستقیم در حــد درک و فهم شاگردان نیست و پاسخ به این نحو موجب می شود شاگرد فکر کند علوم پر از پاسخ های سخت و غیر قابل  فهم است در نتیجه کلاس و شاگردان غیر فعا ل می شوند.معلــمان در این مورد معمولا دو دستــه اند دستــه ای که پاســخ رامی دانند ودسته ای که نمی دانند در هر صورت قرار نیست به این قبیل  پرسش ها پاسخ مستقیم داده شود.

مثال:چرا آسمان آبی رنگ است؟

راه حل : معلم سوال را تغییر داده به شاگردان برمی گرداند و بهتر است طوری باشد که دانش آموز را به فعالیت وادار کند آیا می توانیم اتاقکی بسازیم که از دور درون آن آسمان آبی دیده شود؟

  پرسش برای فهمیدن نام وتعریف و ...:گاهی اوقات شاگردان پرسش هایی مطرح می کنند که برای نامیدن ناماشیا و تعریف پدیده ای است.

مثال: جنس تخم پرنده از چیست؟ یا نام یک سنگ که دانش آموزی آورده چیست؟

 راه حل:اگر آموزگار جواب را می داند بگوید در غیر این صورت بهتر است شاگردان نامگذاری کنند و نامی را که ویژگی شی  مورد نظر را دارد انتخاب کنند.

 پرسش های تحقیقی:پرسش های شاگردان به ندرت قابلیت تحقیق دارند وباتغییر پرسش آنها توسط معلم به این نوع پرسش تبدیل می شوند.

 توجه:در مورد این پرسش ها باید در نظر داشت که زمانی دانش آموز این گونه پرسش ها را مطرح می سازد که موضوع تدریس نشده است باید این پرسش ها را یاد داشت و در زمانش استفاده کرد.

      پرسش های خام:پرسش هایی هستند که واضح و آشکار نبوده وروشن نیستند ومرز بین تجربه ی قبلی وجدید را مشخص نمی کنند.

 مثال: میو ه های گیاهان چه تاثیری دارند؟

  پرسش های پخته:پرسش هایی هستند که جزییات را کاملا مشخص می کنند ومرز بین تجربیات قبلی و بعدی را مشخص می کنند وروشن و واضح هستند.

  مثال:فایده ی سبزیجات برای بدن چیست؟

 پرسش های بسته ی موضوع مدار:پرسش ها یی هستند که به دنبال پاسخ مشخصی هستند شاگردان از شکل پرسش متوجه قصد معلم شده واز ترس این که مبادا جواب بر خلاف خواسته ی او و کتاب باشد به سوال جواب نمی دهند وکلاس غیر فعال میشود.

 پرسش های باز فرد مدار:به ذنبال پاسخ مشخص نیستند وفقط می خواهند نظر شاگردان را به دست آورند شاگردان بدون نگرانی نظرات خود را بیان میکنند وکلاس فعال می شود این پرسشها با کلماتی مانند  به نظر شما  به عقیده ی شما  و.... قبیل مطرح می شوند.

مثال:به نظر شما چرا به قورباغه دوزیست می گویند؟یا چه اتفا قاتی درون سیب زمینی کاشته شده می افتد تا این که تبدیل به گیاه می شود؟

پرسش هاي سازنده

 پرسش هاي عددي : كه با چه قدر؟چه مدت؟و مانند آن شروع مي شوند؟

مثال:چه مدت طول ميكشد اتومبيل شما از تقطه ي آ به نقطه ي  ب برسد؟

پرسش هاي تمركز دهنده: وقتي دانش آموزان نسبت به بخشي از تدريس بي توجه باشند جهت جلب نظر انان از اين پرسش ها استفاده مي شود؟

مثال: مثلا اگر شاگردان به ذوب شدن يخ بي نوجه هستند،معلم مي پرسدبه نظر شما چه چيزس باعث مي شود يخ ذوب شود؟

پرسش هاي مقايسه اي : با چه تفاوت هايي وچه شباهت هايي آغاز مي شوند.

مثال: چه تفاوت ها وچه شباهت هايي بين گربه وسنگ وجود دارند؟

پرسش هاي كنشي :اين نوع پرسش ها منحر به فعاليت از سوي شاگردان مي شوند.

مثال : اگر به كرم خاكي نور بتابانيم چه اتفاق هايي مي افتد؟

پرسش هاي مسئله ساز : منجر به فعاليت شاگردان مي شود ولي عمق وتاثيرش بيشتر از پرسش هاي كنشي است وزماني در دانش آموزان مسئله ايجاد مي كند كه شاگردان  قبلا تجربياتي در مورد آن موضوع داشته باشند ودر زمان مناسب مطرح شوند؟

مثال: چه عاملي باعث شده است كه برخي از گياهان پژمرده شوند؟  يا از چه راه هايي مي توانيم جوهر را در داخل لوله  به طرف بالا ببريم؟

پرسيدن از جسم

وقتي آموزگاران عزيز اجازه دهند شاگردان توانايي پرسش وپاسخ پيدا كنند ارتباط آن ها با محيط اطراف قويتر وبيشتر مي شود وهر چه سن كودك پايين تر باشد به دليل تجربيات كم بيشتربا ديدن هر پديده اي پرسش مي كند وبا دست كاري وبررسي عاملي كه باعث بُروز پرسش شده ، پاسخ رامي يابد كه به اصطلاح پرسيدن از جسم مي گويند.

مثال : دانش آموز با ديدن تخته سياه اين سوال در ذهنش ايجاد مي شود كه جنسش از چيست وبه سراغ آن مي رود.

انگيزه ي شاگردان از پرسيدن

1-     برقراري دوستي 2-جلب توجه آموزگار وديگر شاگردان به خود 3-براي به ستوه در آوردن آموزگار4-براي اتلاف وقت5-براي ميل به فهميدن و ....

هدف معلم از پرسش

1-براي به دست آوردن اطلاعات و تجربيات قبلي شاگردان2-براي به دست آوردن ايده نظر دانش آموزان3-براي بيدار كردن انديشه ها4-براي كنترل كلاس

توجه داشته باشيد دادن پاسخ مناسب به شاگردان مهارتي است كه پرسش كردن به راحتي مي يابد به شرط اين كه آموزگار سه مهارت داشته باشد.

1-آگاهي از انگيزه ي طرح پرسش 2-اطلاع از نوع پرسش مطرح شده3-توانايي تغيير پرسش وتبديل آن به پرسش هاي قابل تحقيق

  قسمتی از این مطلب اقتباسی است از صفحات ۱۱۰ الی ۱۳۰ منبع زیر:

هارلن٬ وین. نگرشی نو برآموزش علوم تجربی. ترجمه ی شاهده ی سعیدی.- تهران:مدرسه٬ ۱۳۸۲.