درکلاس های توصیفی برگزاری آزمون نوبت اول ودوم به صلاحدید آموزگار بوده ولی هر گونه تصمیم گیری در مورد ارتقاء شاگردان یا ارائه ی راهکارهای مداخله ای موثر با توجه به دستیابی شاگردان به هدف های مورد نظرهر پایه در دروس وبخش های مختلف از طریق شاخص های دهگانه ی ارزشیابی توصیفی (چک لیست ها ، دفاتر مشاهدات و ....)در تمام سطوح حیطه ها وعوامل ذیگر مد نظر معلم صورت  می گیردآزمون های شفاهی وکتبی وعملکردی یکی از ده مولفه ی ارزشیابی در کلاس های توصیفی می باشد. لازم به ذکر است که در کلاس های توصیفی مهارت های چهارگانه ی زبان آموزی در تعامل با یکدیگر ودیگردرس ها ارزشیابی می شوندو انواع آزمون های مداد کاغذی مختص برخی از دروس نبوده وبسته به نظر آموزگارمی توانداهداف درس هایی مانند قرآن وهدیه های آسمانی و هنر وورزش و...راهم شامل شود.

در زیر این مطالب لینک دانلود آخرین آزمون مداد کاغذی اخذ شده در برخی از دروس پایه ی چهارم ابتدایی(توصیفی)سال تحصیلی88-1387 دبستان آیت اله سعیدی شهر رضی که می تواند قابل استفاده برای آموزگاران کلاس های غیر توصیفی باشد قرار داده شده است.

ویژگی آزمون های قرار داده شده در لینک زیر برای دانلود:

1-با توجه به ویژگی دانش آموزان کلاس چهارم ابتدایی در شهربسیار کوچک و محروم رضی وبا در نظر گرفتن حداقل ها ودانش آموزان ضعیف طرح شده است.

2- سعی شده است حداقل ویژگی های استاندارد سازی با توجه به اصول سنجش وارزشیابی در آن ها رعایت شود.

3- سه سطح آخر حیطه ی شناختی در برخی از دروس که اکثر شاگردان به لحاظ ضعف پایه ای وعلی رغم بکارگیری راهکارهای مداخله ای موثر در آن ها دارای مشکل بوده اند کمتر لحاظ شده اند.

4- سوالات به دو دلیل به صورت word2003 باپسوند(داک)برای دانلود گذاشته شده اند اول از تمام جهات قابل ویرایش باشند ودوم اکثر آموزگاران باWord2003 آشنایی نسبتا کاملی جهت انجام تغییرات لازم دارند.

5- با توجه به این که سیستم نمره دهی کمی در ارزشیابی توصیفی مد نظر نبوده ، قسمتی در ابتدا ی سوالات برای مشخص کردن چگونگی پاسخ گویی در ابتدا ی سوالات قرار داده شده است.

هر گونه سوء استفاده وقرار دادن مطالب لینک های زیر در وب سایت های دیگر برای دانلود ضمن اینکه به لحاظ اخلاقی ناپسند وموجب ضمان شرعی است سرقت علمی محسوب شده وموجبات آلودگی اطلاعاتی در محیط اینترنت را فراهم می آورد.

                         لینک دانلود آزمون مداد کاغذی بخوانیم وبنویسیم چهارم ابتدایی

http://www.4shared.com/file/119668219/654292c7/bekhanim_v_benevisim.html

                                                 لینک دانلود برگه ی امـلاء

http://www.4shared.com/file/119668350/79308550/emla.html

                                                لینک دانلود برگه ی انشاء

http://www.4shared.com/file/119668464/503f040f/ensha.html

                             لینک دانلود آزمون مداد کاغذی جغرافیای چهارم ابتدایی

http://www.4shared.com/file/119668602/ec82d2d2/joyrafia.html

                    لینک دانلود آزمون مداد کاغذی علوم تجربی پایه ی چهارم ابتدایی

http://www.4shared.com/file/119668719/6389502c/olom_.html

                          لینک دانلود آزمون مداد کاغذی ریاضی پایه چهارم ابتدایی

http://www.4shared.com/file/119668866/b72b9c47/riazy_.html

                             لینک دانلود آزمون تاریخ ومدنی پایه ی چهارم ابتدایی

http://www.4shared.com/file/119669020/8c8bcaab/tarikh_v_madany.html

  نمونه ی خالی چک لیست عمومی عملکرددرسی(پی دی اف)

http://www.4shared.com/file/119670684/35ecfcb0/chek_liste_amalkard__khaly_.html

 نمونه ی خالی سیاهه ی ریزنمرات توضیفی دانش آموزان پایه ی چهارم توصیفی(پی دی اف)

http://www.4shared.com/file/119671028/7a8443c6/siaheye_khaly_riz_nomarat_chaharom.html

به نظر می رسدتعداد دبستان هایی که  به مراکز منابع استاندارد شده ای همچون کتابخانه ها ومراکز مدیا سنتر و اینترنت پر سرعت ومتخصصین امرآن ها دسترسی داشته، کمتر از5درصد وتعدادمدیران ،آموزگاران وشاگردان ابتدایی که با خدمات آن ها آشنا باشند کمتر 10درصد باشند که بر لزوم انجام تحقیقات گسترده ی کاربردی در جهت کشف موانع وارائه واجرایی نمودن راهکارهای مناسب در آموزش وپرورش تاکید دارد. 

 سیری در تاریخ تحولات دانشی کشورهای پیشرفته در عصر اقتدار اطلاعات نشان می دهد که برنامه ریزی های دقیق در جهت ایجاد وبهره گیری ازخدمات کتابخانه ها ی مجهز به مراکز مدیا سنترواینترنت پرسرعت با بکارگیری کتابداران متخصص کودکان به عنوان همیار اعضای مدرسه دردبستان به عنوان مکانی که زیربنای تمام رشته های تحصیلی وساختار شخصیتی افراددرآن ها شکل می گیرد نقش اساسی درزمینه ی توانمند سازی افراد برای دستیابی به سواد اطلاعاتی ایفاء می کند که بستر لازم را برای توسعه ی جوامع وکشورها پدید می آورد.

این مراکز منابع امکان بکارگیری روش های فعال مبتنی بر فعالیت  ودانش آموز محوررا در محیطی جذاب که در آنجا آموزگاران و شاگردان امکان دسترسی آسان به مواد مورد نیاز جهت فعالیت های یاددهی- یادگیری رادارند رافراهم می کنند.

 این که تا چه اندازه دربرنامه ریزی های استراتژیک آموزش وپرورش در کشورما به ایجاد وتوسعه ی این مراکز در دبستان ها با رعایت استاندارد های بین اللمللی اهمیت داده شده و می شود؟آیا دست اندرکاران مدعی تعلیم وتربیت با اهمیت ،جایگاه وخدمات کتابخانه ها وکتابداران کودکان به اندازه ی کافی آشنا هستند؟ آیا برنامه ریزی های درسی در حد انتظار کودکان را به سوی این مراکز سوق می دهند؟آموزگاران مقاطع ابتدایی تا چه حدی از روش تدریس های فعال مبتنی بر مراکز منابع بهره می گیرند؟ و... از جمله سوالات مهم در این حوزه هستند.

بنده به عنوان یک آموزگار ابتدایی معتقدم از یک طرف علی رغم تغییراتی که در برخی از کتاب های درسی ابتدایی مانند فارسی بخوانیم وبنویسیم در  جهت ایجاد تمایل دربچه ها برای استفاده از این مراکز منابع صورت گرفته،نبودیا نامناسب بودن فضا وامکانات،عدم همکاری مسوولین به دلیل نبود کتابدار متخصص وبودجه وآشنا نبودن مسوولین امر با تاثیرات وخدمات کتابخانه ها وکتابداران  متخصص کودکان  در رشد وتوسعه ی همه ی جانبه ی شخصیت افراد وجوامع، علی رغم اظهارات ظاهری و...واز طرف دیگر درصورت بودن حداقل های لازم، عدم همکاری مدیران به بهانه های مختلف ونبودانگیزه های لازم در معلمان برای استفاده که بیشتر به دلیل آشنا نبودن با صدها شیوه ی بهره گیری از این مراکز منابع می باشد و... ازاین مراکز استفاده ی شایسته نمی شود.

 خوانندگان جهت کسب اطلاعات بیشتردر این زمینه می توانند به کتاب های زیر به خصوص کتاب ردیف پنج مراجعه کنند:

1- میر هادی خمارلو،توران،کتابخانه ی آموزشگاهی ونقش آن در ایجاد عادت مطالعه نشرکتابدار،تهران:1383 .

2-امانی ،غقور،کتابخانه های مدارس ونقش آن ها در ایجاد عادت مطالعه در دانش آموزان،انتشارات تراز،اردبیل:1380 .

3-کاربخش راوری،ماشالله، چگونه کودکان رابه مطالعه علاقه مند کنیم،انتشارات مدرسه،تهران:1382 .

4-یغمایی،جواد،خندان،محمد،کودک ومطالعه،نشر کتابدار،تهران1383 .

5- تعاونی، شیرین ،استانداردهای کتابخانه های مدارس برگرفته از رهنمودهای ایفلاویونسکو،انتشارات سازمان اسناد وکتابخانه ی ملی جمهوری اسلامی ایران،تهران:1384 .

6- ترجمه:مهر افشاء،علی اکبر، کودکان ودنیای کتاب ها ی آنان(مجموعه مقالات بیستمین کنکره ی جهانی دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان)،انتشارات انجمن اولیاء،تهران:1379 .

7-ابراهیمی، نادر،مقدمه ای برآرایش وپیرایش کتاب های کودکان،انتشارات آگاه،تهران1368 .

8-مک کولوین،لیونل ر،مترجم ،خدمات کتابخانه ی عمومی برای کودکان،انتشارات کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان،تهران:2536

9- سیف، علی اکبر،روش های یادگیری ومطالعه،انتشارات آگاه،تهران:1380 . 

مقدمه :

عده ای خلاقیت را امری ذاتی و برخی آن را اکتسابی می دانند ولی این آموزگار معتقد است استغدادهای ذاتی شاگردان در تعامل با عوامل محیطی بوده ودر صورت فراهم بودن زمینه های ذاتی وشرایط پیرامونی ،فرد امکان بروز وظهور خلاقانه وبدیع استعدادها را پیدا می کند .

پیشگفتار عمومی:

مربیان پیش دبستانی وآموزگاران ابتدایی همواره از دو جهت بر گردن دیگر افراد ورشته ها ومشاغل حق بزرگی داشته اند.اول به دلیل این که تمام افرادی  که تحت تعلیم آموزش وپرورش رسمی قرار گرفته اندو خواندن ونوشتن وحساب کردن و... را یادگرفته اند مدیون این عزیزان هستند ودوم نقش اساسی است که این دو قشر در تکوین وشکل گیری شخصیت  انسان ها در دوران کودکی بر عهده داشته ودارند.

همان طور که آموزگاران تا چه اندازه اجازه طرح پرسش توسط شاگردان در کلاس را بدهند آزادیهای اساسی و دموکراسی در جامعه را تحت اثر قرار می دهد پرورش افراد غیر خلاق وخلاق برای جوامع بسته به این که معلمان تاچه اندازه معتقد به استفاده از تفکر همگرا یا واگرا در تدریس  وتعلیم وتربیت باشند تحت تاثیر قرار می گیرد.

آنچه مسلم است خلاقیت شاگردان در کلاس هایی که آموزگاران آن معتقد به تفکر واگرا هستند شکوفا می شود و این جمله که نوابغ ،نوابغ را تربیت می کنند وآموزگاران بزرگ نوابغی را تربیت می کنند که دنیا را یک گام به جلو می برند می تواند امکان مصداق پیدا کند.

بنابراین ابتدا باید مشخص نمود که تفکر همگرا و واگرا یعنی چه؟

تفکر همگرا : عبارتست از تفکر قالبی،غیر قابل انعطاف که در آن همه چیز از قبل تعیین شده است.این عمل به علت دارا بودن چهارچوب سازمان داده شده و فشرده ای که فرد باید از آن طریق پاسخ بگوید در پایان به یک نتیجه مورد انتظار منجر می شود نمونه ی آن سوال هایی است که توسط معلمان از شاگردان پرسیده می شود وفقط یک پاسخ مشخص را می طلبد وهمواره دانش آموز مضطرب است که پاسخی که می گوید مد نظر معلم ویا مطابق کتاب نباشد ومیزان پاسخگویی شاگردان را به شدت کاهش می دهد.

تفکر واگرا: این نوع تفکر اعمال هوشی را به صورتی منعکس می کند که در آن فرد با وجود داده ها واطلاعات ضعیف یا فقدان اطلاعات به راحتی ایده ای را در موقعیت جدید می تواند به دست آورده یا روش جدیدی را در باره ی یک موضوع دنبال نماید سوال هایی که در به کارگیری این نوع تفکر استفاده می شوند معمولا با به نظر شما یا به عقیده ی شما شروع می شوند وچون دانش آموزان از طرز سوال معلم متوجه می شوند که در بیان پاسخ آزاد هستند بدون اضطراب پاسخ می گویند ومیزان پاسخگویی در کلاس افزایش پیدا می کند ،به عبارت دیگرتفکر واگرا به دنبال جواب ها و راه حل های متعدد وغیر قابل پیش بینی در رویارویی باموقعیت هاو مسائل جدید است که در بیشتر روش های فعال مورد استفاده می گیرد مثل روش تدریس بارش فکری ، بدیعه پردازی و...

برای آشنایی بیشتر با انواع پرسش به آرشیو موضوعات مطالب وبلاگ آموزگاربا همین نام می توانید مراجعه کنید.

به طور کلی برای به کار گیری روش تدریس خلاقیت در کلاس های درس دو شرط اساسی لازم است :

1- پذیرش این فرضیه که خلاقیت صرفا ذاتی نیست که موهبت ویژه ای برای افراد خاص  وانتخاب شده باشد.

2- تغییر محیط کلاس وفضای آن به گونه ای که در قالب آن راه حل های همگرایی تقویت نشود.

خصوصیات معلمان معتقد به روش تدریس خلاقیت:

1-به تفکر واگرا ارزش قایل است.

2-کودکان را نسبت به محرکات محیطی حساس می نماید.

3-به نظریات وعقاید وساخته های شاگردان احترام گذاشته وآن ها راتشویق می کند.

4-پذیرش عقاید جدید واصیل را در کودکان تسهیل می کند.

5-از تاکید بر الگوهای قالبی  پرهیز می کند.

6- در سازماندهی کلاس تنوع را مد نظر قرار می دهد.

7-به کودکان می آموزد که برای تفکراتشان ارزش بنهند.

8-ضرورت هایی را برای تفکر واگرا (خلاق)ایجاد می کند.

9-در برنامه های کودکان دوره های فعالیت واستراحت مناسب را تدارک می بیند.

10-برای ابراز عقاید کودکان راههای گوناگون را تدارک دیده وبه بیان بی قید وشرط ان ها عادت می دهد.

11-انتقاد سازنده را در کودکان تقویت می نماید.

12-برای کسب دانش زمینه های متنوع فراهم می کند.

13-معلمی سرزنده وفعال است.

14-روش حل مسئله وآگاهی از مسائل را تشویق می نماید.

15- ترس وکم رویی را ازمحیط آموزشی واز روبرو شدن با مسائل ومشکلات جدید را در کودکان کاهش می دهد.

16-پیش قدم شدن در یادگیری را تقویت می کند.

17-بازی را محور اساسی در آموزش قرار می دهد.

***لازم به ذکر است که علاقه به بازی وتفکر واگرا ارتباط نزدیکی باهم دارند ودر کودکان بازی های خلاق به دو طریق شکل می گیرد:

الف :از طریق استفاده ی زیاد وغیر معمول از اشیاء ووسایل.

ب : از طریق نقش آفرینی و بازیهای تخیلی.

برخی از راههایی که معلمان می توانند برای تسهیل بازی های خلاق به کار گیرند به شرح زیر است:

1- از دخالت در بازی وتسلط به آن بپرهیزد.

2- آزادی عمل داده وتخیل در بازی راپرورش دهد.

3-نقش کمک دهنده و راهنما را ایفاء کند.

4-زمینه ها وتجارب واقعی زندگی را در جهت رشد بازیهای خلاق به کار گیرد.

5-وسایل وتجهیزات لازم را به گونه ای مناسب ومتنوع فراهم آوردوآنها را درمحل دید ودسترس قرار دهد.

6-محل بازیها را جذاب وجالب نماید.

خوانندگان گرامی برای مطالعه بیشتر می توانند به منابع زیر مراجعه کنند:

1- بودو،آلن،خلاقیت در آموزشگاه، ترجمه ی غلی خانزاده.

2- ونیتاکول،برنامه ی آموزش وپرورش دوره ی پیش دبستان،ترجمه : فرخنده ی مفیدی،انتشارات سمت،تهران1384 .

3- مفیدی فرخنده ،آموزش وپرورش دبستانی وپیش دبستانی.

4- مفیدی فرخنده،مدیریت مراکز پیش دبستانی،انتشارات علامه طباطبایی،تهران1384 .

5- صفوی، امان اله ،تعلیم وتربیت جهانی در قرن بیستم.

6- شاتو،ژان،مربیان بزرگ،ترجمه ی،شکوهی، غلامحسین،انتشارات دانشگاه تهران،تهران1376.

کتاب هایی که در حوزه ی خلاقیت وتعلیم وتربیت کودکان نوشته شده باشند.و...

منظو مه ی بسیار زیبای پریا از جمله آثار شاعر فهیم احمد شاملو ومناسب برای کودکان، بخصوص در مقاطع ابتدایی می باشد که به صورت صوتی با صدای استاد مرحوم در این وبلاگ برای دانلود گذاشته می شود.منظومه ی پریا برای سال های مدیدی جزء مکتوبات ادبی ممنوع الانتشار در کشور بوده که به تازگی مجوز انتشار گرفته است.اینجانب به همه ی آموزگاران عزیز توصیه می کنم این اثر نادرصوتی را  که ۱۵مگابایت حجم دارداز لینکی که دراینجا گذاشته می شود دانلود کرده ودر جلسات فارسی بخوانیم وبنویسم وانشاء با سلیقه  و روش تدریس مخصوص به خود،به کارگرفته و بهره برداری لازم را بنمایند با عنایت به اینکه این شاهکار ادبیات کودکان کاملا مناسب وضع سیاسی واجتماعی حال حاضر در کشور می باشد دانلود این منظومه توسط اولیاء وپخش آن قبل از خواب برای کودکان نیز خالی از لطف نخواهد بود.پس از دانلود این فایل که به صورت mp­3  می باشد بروی آن کلیک راست کرده وگزینه ی play get audio و یا ... را انتخاب کنید تا پخش شود.

                لینک دانلود مـنظـومه ی صـوتی پریا با صـدای شاعر مرحوم احمد شـاملو

http://www.4shared.com/file/118243052/55fc7e6/manzomeye_parya.html

پنج درس برای زندگی شامل جملات آموزنده به همراه تصاویر زیبا و متن و موزیک می باشد که ازسی دی حاوی یک صد درس زندگی که بنده در روز معلم سال ۱۳۸۸ به دانش آموزان پایه ی چهارم ابتدایی دبستان آیت اللّه سعیدی شهر کوچک رضی از توابع شهرستان مشکین  هدیه داده بودم به طور تصادفی انتخاب شده است.برای آشنایی با طریقه ی دانلود وباز کردن پاورپوینت ها در بخش آرشیو موضوعات به قسمت چهار داستان آموزنده مراجعه شود. 

                                        لــینک دانـلوددرس اول(پر مــعنا ی کـوتاه)

http://www.4shared.com/file/118204857/1371fca8/por_manaye_kotah.html

                                       لینک دانلود درس دوم(ناگفته های مـادری)

http://www.4shared.com/file/118200627/d9ccd032/nagoftehaye_madary.html

                                       لیــنک دانلود درس سـوم (جملات آموزنده)

http://www.4shared.com/file/118206070/1b3992ba/jomalate_amozandeh.html

                                       لــینک دانلود درس جهارم (الـفبای زندگی)

http://www.4shared.com/file/118205229/ea3a5db/dars__zendegy.html

                                       لینک دانلود درس پنــجم (درس زنـــدگی)

http://www.4shared.com/file/118205229/ea3a5db/dars__zendegy.html

داستان های زیر ماجراهایی آموزنده و مناسب برای دانش آموزان باهوش هستند که به صورت power point با پسوندppsبرای دانلودگذاشته شده اند وهمراه با تصاویرزیبا ومتن داستان وموزیک می باشند.شما عزیزان می توانیدابتدا بر روی لینک داده شده کلیک کنیدسپس وارد صفحه ی4shared شده و بر روی گزینه ی دانلود کلیک نمایید منتظر بمانید ثانیه ها به صفر برسدبعدبرروی فایل ظاهر شده کلیک راست نموده و از منوی نمایان شده گزینه ی Download with IDM  یا Save as taget را انتخاب نموده و فایل ها را دانلود نماییدپس از بازکردن هر کدام ازpower point (پاور پوینت ها) با زدن دگمه ی اینتر یا کلید های جهت نما یا backspace صفحات راورق زده و ادامه را بخوانید برای بستن می توانید هر یک از کلید های ذکر شده در بالا را تندتند بزنید تا صفحات تمام شود یا از کلید ترکیبی alt+f₄   استفاده کرده و یا بر روی صفحه کلیک راست کرده و گزینه ی end show را انتخاب کنید.(ضمنا برای باز کردن پاور پوینت ها نصب نرم افزار Flash point ضروری است.)

داستان  کوزه ی شکسته به این موضوع می پردازد که کسی بدون عیب وایراد وجود ندارد مهم این است که با اندیشیدن تدابیر خردمندانه آن ها رابه نفع خودمان به کار بگیریم.                                           

                                         لینک داسـتان کـوزه ی شکسته بـرای دانلود

 http://www.4shared.com/file/132806351/1b8005a2/dastane_koozehye_shekasteh.html

داستان پسرودرخت سـیب به این موضوع می پردازد که فرزندان وقتی بزرگ می شوند پدر و مادر خود را تنها می گذارند و لی پدر ومادر تا جان دارند خود را فدای فرزندانشان می کنند.

                                        لینک داستان پسر و درخت سیب برای دانلود

http://www.4shared.com/file/132807114/b4be8722/dastane_pesar_va_derakhte_sib.html

 داستان مادربه این موضوع نظر دارد که افراد پاسخ دادن به حداقل انتظار والدین راپس از تاهل وجدا شدن نباید فراموش کنند.

                                                  لینک داستان مادر برای دانلود

http://www.4shared.com/file/132806908/12bccc95/dastane_madare.html

داستان پاکت کلوچه سعی دارد به افراد بیاموزد که قبل از انجام دادن هر کاری خوب فکرکرده وبعد تصمیم بگیرند.

                                            لینک داستان پاکت کلوچه برای دانلود

http://www.4shared.com/file/132807523/6fee99e/Pakate_Koloocheh.html

((به من بگو فراموش خواهم کرد،به من نشان بده به خاطر خواهم سپرد،مرا درگیر کن خواهم فهمید.))

تعریف نمایش خلاق :

نمایش خلاق،شکلی از وانمود بازی مبتنی بر بداهه پردازی است که طی فرآیندی،صحنه،روی داد،مشکل یا واقعه با هدایت آموزگار توسط کودکان مورد بحث قرار گرفته،طراحی شده وبه اجرادر می آید.

تفاوت نمایش خلاق با نمایش وتئاتر:

1-نمایش خلاق غیر سازمان یافته وآزاد واغلب یک فعالیت خلق الساعه است.

2-در نمایش خلاق از سناریو استفاده نمی شود.

3-مثل تئاتر یا نمایش ضرورتی که از گریم یا لباس های خاص استفاده شود.

4-دکور در نمایش خلاق نقش واقعی ندارد.یا فرضی است ویا نهایتا شامل لوازم همیشگی موجود در کلاس درس است.

5-اکثرا بدون تماشاچی است چون معمولا همه درگیر نمایش هستند مگر در موارد خاص ،که یک یا چند نفر مایل به بازی نباشند،نشسته وبازی را تماشا کنند.

6-چون تماشاچی در اکثر موارد وجود ندارد پس نقطه نظر تماشاچی مد نظر نخواهد بود بلکه این بازیگرا ن هستند که راجع به کار نظر خواهند داد.

7-در نمایش خلاق اصل کار وچگونگی جریان آن مد نظر است ونه نتیجه وفرجام کار.

8- بر اساس بند هفت انجام مرحله به مرحله ی کار مهمترین نکته است.

9-از آنجا که دقت در انجام صحیح مر احل نمایش خلاق مر کز ثقل این فعالیت است بعد آموزشی ان نیز از این مرحله سرچشمه می گیرد.

*** قبل از پرداختن به مراحل اجرای نمایش خلاق ،لازم به ذکراست که داستان ها از حیث ساختار وماهیت با افسانه و قصه و  حکایت  به شرح زیر تفاوت دارند:

1-در داستان ها یه جای قهرمان سازی، شخصیت پردازی می شود،یعنی آدمها به لحاظ خصوصیت فردی از یکدیگر باز شناخته می شوند.

2-آدم های داستان  معمولا از بین آدم های عادی وواقعی انتخاب می شوند.

3-شخصیت پردازی در داستان باعث می شود تا زبان وگفتار اشخاص داستان متناسب با شخصیت وموقعیت فرهنگی و اجتماعی آن ها باشد.

4-زمان ومکان داستان حتی در صورت تخیلی بودن ،معین و مشخص است.

***مراحل اجرای نمایش خلاق:

1-قصه گویی :  در انتخاب داستان باید دقت شود که شخصیت های آن محدود وتحرک زیاد باشدساخت ومرحله بندی آن آسان واز هر نظر برای بازسازی وقایع وصحنه ها مناسب باشدو موقع بیان به یکی از شیوها تمام اصول مربوطه رعایت شود.

2-طرح بندی :طرح داستان با مشارکت شاگردان بر روی تخته سیاه نوشته شود.طرح بندی شامل مراحل زمینه چینی،بحران،اوج گیری،نقطه ی اوج یا گره گشایی وفرودمی باشد.دراین قسمت آموزگار با پرسیدن سوالاتی وجلب نظر فراگیران اقدام به نوشتن طرح داستان می کند و کودکان مسیر حرکت داستان را حادثه به حادثه تعقیب می کنند واگر در پایان خواستار تغییراتی در آن شدند بایستی این اجازه داده شود.

3-تعیین قسمت یا قسمت های قابل اجرا: که با توجه به طول داستان وزمان اجرا وبا همکاری و رای گیری از شاگردان مشخص می شود.

4-طرح جزییات قسمت های انتخاب شده: زمانی که کودکان توالی داستان را دریافتند می توان به صورت شفاهی  جزییات را بیان کرد یا اگر پیچیده بود روی تخته سیاه نوشت.

5-سازماندهی:در این قسمت باید به سوالاتی مانند پرسش های زیر پاسخ داده شود:

بازیگران چند نفرباشند؟چه کسانی در مرحله ی اول بازی کنند وچه کسانی در مرحله ی تکرار؟نقش مورد علاقه ی هر کدام از بازیگران کدام است؟چه مقدار فضا برای اجرای نمایش خلاق به دانش آموزان داده خواهد شد ومحدوده ی آن کدام است؟چه مقدار وقت لازم خواهد بود ونقاط حساس کجاست؟ از ابزار موجود در کلاس به چه نحوی و در کدام قسمت ها می توان استفاده کرد؟

6-دادن فرصت به بازیگران برای تامل وگفتگو درباره ی شخصیت هایی که پذیرفته اند.دادن این وقت برای کلنجار رفتن دانش آموزان در ذهن خود با نقشها باعث مانوس شدن آنهابا شخصیت داستان ها می شودوآموزگار می تواند با توضیح دادن در مورد نقش ها و مشخصات ظاهری وطرز رفتار آنها به شاگردان کمک کند.اگر برداشت شاگردان از نقش ها متفاوت باشد می توان از یک صحنه نمایش های مختلف ارائه داد.بهتر است هنگامی که درباره ی شخصیت ها از شاگردامن پرسش می شود عمل وانگیزه ی آنها با تجربه ی شاگردان پیوند داده شود.

7-تعیین گروه شاهد وبازیگر وتعیین وظایف گروه شاهد:

به دلیل این که نمایش خلاق ممکن است چند بار تکرار شود تاهمه شرکت کرده باشند طبیغتا عده ای گروه شاهد خواهیم داشت بنابراین می توانیم از آن ها بخواهیم که نقاط ضعف وقوت گروه نمایش را یادداشت کنند ودر عین حال آموزش طرح صحیح انتقاد می باشد و ...

8-شروع بازی:

با اشاره ی آموزگار بازی شروع می شود ولی معلم نیز باید آماده بر عهده گرفتن نقشی فقط در مواقع لزوم برای ایجاد نظم در کار بچه ها باشد اگر کودکان در حین باز ی می خندند یا تپق می زنند و...رفته رفته محیط ملموس تر خواهد شد.

9-ارزیابی اول:پس از پایان بازی وتشکر آموزگار از بچه ها گروه شاهد فرصت دارند5 نقطه ی ضعف وقوت رابیان کنند وآموزگار نیز باید پاسخ مناسب به همراه راهکاراهایی برای رفع نقاط ضعف داشته باشد که بهتر است با مشارکت شاگردان باشد. اجرای این قسمت باعث می شود کودکان شیوه ی صحیح گفتمان وانتقاد را آموخته وبه شنیدن نقاط ضعف وقوت خود عادت کنند،نقاط ارزیابی در کارها رابشناسند وبرای اجرای بعد آماده تر شوند.

در ادامه نیز در صورت تکرار بازی به منظور مشارکت همه ی شاگردان پس از اجرای نمایش دوم وسوم و...ارزیابی های بعدی صورت می گیرند.

منبع  مورد اقتباس:

1-ناظمی، یحیی،ادبیات کودکان با رویکردی بر قصه گویی ونمایش خلاق،تهران:1385،انتشارات چاپار. 

  حوزه ی عمل ارزشیابی توصیفی  تمام جنبه های شخصیتی ویادگیری کودک مانندشناختی  و عاطفی واخلاقی واجتماعی وجسمانی وغیره از ابعاد مختلف نگرشی ، دانشی ، مهارتی ، روان حرکتی وبینابینی و....را شامل می شود که با نگاه کردن به چک لیست ها وکارنامه های مربوط پایه ها این موضوع را به راحتی می توان دریافت. یکی از ابزارهای مهم ارزشیابی توصیفی در جهت دستیابی به اهداف مورد انتظار از دانش آموزان پایه ی مربوط و ودرج شده در کارنامه، آشنایی و تسلط آموزگار به اجرای را هکار های مداخله ای موثرمتناسب با مشکلات شاگردان است که مستلزم دانش بسیار گسترده ی آموزگاران در حیطه ی گرایش های مختلف مشاوره وروانشناسی وعلو تربیتی به همراه دانش وتوان عملیاتی سازگار با موقعیت هامی باشد بنا بر اهمیت موضوع هرچند وقت یک بار چند تایی از راهکارها را  در زمینه ی اختلالات یادگیری مرتبط با دروس وموضوعات خاص و یا در دیگر حوزه های یادگیری وشخصیتی در این وبلاگ با ذکر منبع خواهم نوشت.

دشنام دادن ممکن است در نتیجه ی نیاز کودک به جلب توجه باشد ویا تلاش او برای فهماندن این موضوع که دیگر بزرگ شده است ویاممکن است این رفتار را از شخص دیگری یاد گرفته باشدایضا می تواند نشانگر تخلیه خشم،فشارهای روانی ویا بیانگر طغیان وسرکشی باشد.

((راهکارهای مداخله ای:

1-انگیزه ی کودک را برای در پیش گرفتن این رفتار مشخص کنید.آیا هدف کودک جلب توجه یا کسب قدرت است؟یا تلاشی برای سپوش نهادن بر ناتوانی خود؟یا هدف او تخلیه ی روانی احساسات درونی است؟یا این که در نتیجه ی فقدان مهارت های اجتماعی است؟

2-با کودک گفت وگو کنیدتا متوجه گردید که آیا رفتار او ناشی ازنیاز او به جلب محبت است؟ویا برای وارد مردن ضربه ی ناگهانی به دیگران؟(برای مثال از کودک بپرسید آیا برای این دشنام می دهی که مرا با این حرف ها ناراحت کنید)وبه همراه کودک برای جلوگیری از دشنام دادن او در آینده طرحی بریزید.

***نکته : یکی از راهکارهای تخلیه ی روانی کودکان از کینه وتنفر نسبت به آموزگار ودیگران وحیوانات واشیاء و... این است که از کودک بخواهید چیزهایی را که از آنها بدشان می آید در یک برگه نقاشی کرده (در خانه یا کلاس وبه تشخیص آموزگار) وسپس آن راتکه تکه کرده درسطل آشغال بریزند.

3-محیط وشرایط زندگی کودک را بررسی کنید، آیا این رفتار او در ساعت خاصی ویا در مکان وموقغیت خاصی تشدید می گردد؟اگر چنین است سعی کنید با تغییر برنامه وباز آرایی محیط، شرایط تحریک کننده ی او را کم کنید.

4-در صورت امکان از دشنام کودک چشم پوشی کنید،ولی هنگامی که این کار غیر ممکن است با کودک قرار دادی ببندید تا دشنام دادن او به تدریج وبه طور منظم از طریق زنجیره سازی رفتارها کمتر شود.می توانید جوایز و مجازاتی را در این راه اعمال کنید از طریق تقویت رفتار مطلوب وفن در انزوا قرار دادن متناسب باشراط خاصی که در این فن باید رعایت شود و ...

5-  از شیوه ی غرقه سازی واشباع استفاده کنید کودک را دریک اتاق مجزا قرار داده واز او بخواهید به مدت مثلا 5دقیقه پشت سر هم دشنام بدهد.

6- کودکان خردسال در بسیاری از موارد معنی دشنامی که می دهند نمی دانند، از کودک بخواهید معنای دشنامی که داده بگوید .خاطر نشان کنید که به زبان آوردن بعضی از کلمات در موقعیت های خاص مناسب و در موقعیت های دیگر نامناسب است.

7- از کودکانی که دشنام می دهندبخواهید کلمات قابل قبولی را که می توانند احساساتشان را با آن ها بیان کنند فهرست کنندوبا آن  هاقراداد ببندید هر وقت دچار ناکامی شدند به جای دشنام از کلمات فهرست شده استفاده کنند.کودکان می توانند این فهرست روی کارتی نوشته و با خود حمل کنند.

8- ((دریکوز))وچند نفر از همکارانشانشان پیشنهاد می کنند از کودک بپرید چرا دوست دارد از این کلمات(دشنام)استفاده کند و برای این که مهم شوندچه کاری باید بکنند. شیوه های دیگر ابراز عواطف نظیر فعالیت های بدنی،هنری وبازی ها وموسیقی و شیوه های جدید کلامی و... را برای مهم شدن با کودک در میان بگذارید وبحث کنیدو با کودک شیوه های جانشینی مرور کرده وعهد ببندید تا شیوه های مناسب واکنش نشان دادن به عواطف را به کار ببندد.

9- موضوع یک بحث خانوادگی یا کلاسی وگروهی را به(( انگیزه های دشنام دادن واین که دیگران در مورد چنین فردی چه احساسی دارند )) اختصاص دهید..برای کمک به کودک به منظور ملاحظه ی رفتار و اثرات آن بر دیگران از شیوه های ایفای نقش و مرورنقش استفاده کنید.

10- از قصه گویی با مثال فرضی که به مشکل کودک شباهت دارد استفاده کنید و از کودک یا کودکان بخواهید به داستان شما واکنش نشان دهند؟(مثلا آیا رفتار...... خوب بود؟ یا بد ؟چرا؟)

11-اگر کودک از دشنام دادن به منظور رهایی از تنش یا پرخاشگری استفاده می کند به کودک بیا موزید تابرای خلاصی از این موقعیت ها ا احساساتش را با شیوه های قابل قبولی مثل دویدن  نقاشی کردن ونوشتن احساسات در دفترجه ی یادداشت ویاضبط کردن و صحبت کردن و ورزش کردن و...بیرون بریزد.

12- روش شرطی سازی انزجاری نیز ممکن است به کودکی که دشنام می دهد کمک کند به عنوان مثال یک کش لاستیکی دور مچ کودک ببندید تا هر بار دشنام داد برای تنبیه خود کش لاستیکی رابکشد ورها کند.

13- به کودک کمک کنید تا الگویی پیدا کند.کودکی را که دشنام می دهد وادار کنید تا در طی چندین روز رفتار فرد الگو را مشاهده کنید وشیوه هایی را که وی نسبت به موقعیت ها ی ناکامی نشان می دهد ثبت کند.سپس رفتارها ی تازه را با کودکی که دشنام می دهد مرور وتمرین کنید.

14- در مورد کودکان دشنام دهنده از شیوه های ((باز سازی شناختی)) استفاده کنید. یا دهید چگونه مقعیت ها را باز سازی کنند که دیگر در موقعیت هایی که دشنام می دهدند قرار نگیرند.

15-((خود پایی))به کودکان بزرگتر کمک می کند تا از رفتار های خود آگاهتر شوند،شیوه های تشویق خود، به خاطر دشنام ندادن را باید در برنامه های کنترل رفتار گنجاند.

16-به کودک شیوه های کنترل فشار روانی مثل تنفس عمیق را آموزش دهیدتا احساساتی را که موجب دشنام دادن وی می شوند بیرون ریزد.))حسین نژادمحمد1381، 306، 307، 308

 نوشته ی فوق اقتباسی است از منبع زیر:

1- حسین نژاد محمد، مفاهیم و کاربرد هادر مشاوره با کودکان،تهران:1381، انتشارات اسپندهنر.

1-اختصاص زمان کافی به نوشتن :

نوشتن مستلزم تفکر،تعمیق،نوشتن وباز نوشتن است. اما در حقیقت بسیاری از شاگردانی که دچار مشکل نوشتاری هستند، روزانه کمتراز10 دقیقه را به نوشتن اختصا ص می دهند درحالی که دست کم لازم است چهار روز در هفته وهر بار50  دقیقه در این زمینه تمرین کنند ودر مورد برخی از دانش آموزان این زمان نوشتن باید به چند بخش تقسیم شود.

2-استقرار جو تعاون :

جو کلاس باید به پرورش فعالیت های نوشتاری کمک کند ومشوق کارهای گروهی باشد.برای مثال معلم می تواند از شاگردان بخواهد مدارک مربوط به نوشته های خود مانند طرح های کنونی، فهرست متن های نوشته شده ی پیشین وافکار مربوط به موضوع های آینده را در پوشه های انفرادی قرار دهند.ابزارهای کمک آموزشی مربوط به نوشتن مانند لغت نامه ها وکتاب های مرجع باید در جایی قرار داده شوند که دانش آموز بتواند به طور مستقیم و بدون کمک معلم به آن ها دسترسی داشته باشد.

3- آزادی انتخاب موضوع توسط شاگرد:

اگر دانش آموزان بر اساس رغبت هایی خاص خود موضوع ها را انتخاب کنند،همواره موفقیت آن ها بیشتر است به شرطی که تمامی اطلاعات یا منبع ها ی مورد نیازشان بلا فاصله در اختیار آن ها قرار داده  شوند.

4-ارائه ی الگوی فرآیند نوشتن و راهبرد های فکری :

اگر معلمان یا همسالان الگو های فرآیند شناحتی را که درنوشتن خود به کار می برند، ارائه دهند،رغبت شاگردان را به نوشتن برمی انگیزند.برای مثال معلم می تواند مراحل نوشتن را بر اساس فکر کردن باصدای بلند برجسته سازد((من می خواهم قصه ام دارای یک طرح مرموز باشد.خانه ای که دارای بال  های پرنده است چه طوری است؟حالا باید دربارهی کسانی که در این قصه هستند تصمیم بگیرم ...))

***لازم به ذکر است اعتقاد داشتن به رویکرد فرآیندی  که بر فرآیند های تفکردرتدریس نوشتن تاکید دارد موجب می شود آموزگاران تلاش کنند تا پیچیدگی جریان های نوشتاری را درک کنندتا بتوانند دانش آموزان را در انتخاب وسازماندهی تکالیف یاری دهند چنیین معلمانی پیوسته دانش آموزان را تشویق می کنند تا همواره پرسش هایی را مانند((برای چه کسی می نویسم؟هدفم از نوشتن چیست؟چه چیز هایی را باید بنویسم؟ چگونه باید بنویسم؟چگونه می توانم فکر بهتری داشته باشم وبه آنها سازمان دهم؟چگونه می توانم افکارم را به صورت نوشته ای در آورم که خواننده آن ها را بفهمد؟و...))را برای خود طرح کنند وبه آن  ها پاسخ دهند.

5- گسترش بازتاب تفکر و حضور دیگران :

برخلاف برنامه های سنتی در نوشتن  وبه خصوص انشاءکه دانش آموزان بر این باورند که برای معلم می نویسند وباید معیارهای او را درنظر بگیرند در رویکرد های نوین آموزگار می تواند حس حضور دیگران را بر اساس همکاری،مشورت، مشارکت گروهی و انتشار در شاگرد تقویت کند. شاگردان باید مجال بحث درباره ی پیشرفت انشاء را با همسالان خود که متخصص نوشتن نیستند، داشته باشند. وقتی طرح های انشای آن ها به پایان رسید، شاگردان باید بتوانند آنچه را که نوشته اند برای همسالانشان بخوانند.

6- انتقال مالکیت ومهار گری به شاگردان:

یعنی همان طور که شاگردان به درونی سازی راهبردهای آموخته شده می پردازند باید مسوولیت نوشته های خود رابپذیرند و بتوانند بدون هدایت آموزگار کار کنند.

7- لزوم تمرکز بر رغبت های کنونی شاگردان :

توجه آموزگار باید نسبت به رغبت های شاگردان معطوف باشد ومراقبت کند تا رویدادهای مناسبی به عنوان موضوع انشائ انتخاب شوند. موضوع هایی مانند ورزش،مدرسه،اخبار محلی وملی،مسافرت ها وتعطیلات  و...می توانند موضوع های خوبی باشند.

8- اجتناب از ارزشیابی تنبیهی :

نباید اجازه دا شیوه های ارزشیابی شاگردان را دلسرد کند.  به این منظور بهتر است نوشته ها نه فقط از لحاظ فنی،بلکه از راویه ی طرح افکار طرح شده مورد ارزشیابی قرار گیرند. مثلا اگر شاگردی در بسیاری از زمینه ها دچار اشکال است باید فقط یک نوع از اشتباهات وی اصلاح گردد وپس از آنکه توانست مهارت های لازم را درآن زمینه به دست آورد به دیگر زمینه ها پرداخته شود.

9-متمایز کردن شیوه های نگارش متون شخصی واداری و... :

هدف های  انواع نگارش ها متفاوتند. در نوشته های شخصی هدف اصلی گسترش افکار وبیان آن ها به صورت نوشتاری است وزاویه ی فنی ارزش کمتری دارد وبالعکس هدف نامه های اداری تولید نهایی است که ضوابط وساختار خاصی دارد. براساس متمایز کردن این دو هدف است که فرد می تواند مهارت های لازم را در هر دو زمینه به دست آورد.

10-ارائه ی درونشدهای متعدد :

دانش آموزان باید چیزی در دست داشته باشند که درباره ی آن بنویسند بنابراین باید مطمئن شد که آن ها دارای تجارب شخصی کافی در زمینه های مربوط به موضوع هستند.بحث کردن در زمینه های موضوع نیز در این جهت مفید است.

11- برنامه ریزی برای نوشتن به صورت مکرر :

تجربه های مکرر نوشتن باعث گستر مهارت ها در این زمینه می شوند برای مثال آموزگار از دانش آموزان می خواهد که در خلال هفته چند صفحه از دفتر خاطرات شخصی خود شان را بنویسد اگر چه معلم حتی آن ها را نخواند روش مناسبی برای بهبود کیفیت نوشتن وانشاء است.

12- روش تکمیل وترکیب جمله ها :

روش تکمیل جمله ها موجب افزایش درک ومهارت های زبان می شود وبر یکی از اصول نظام گشتالتی استوار است که بر اساس آن ارگانیز م تمایل دارد تا یک ساخت ناقص را با افزودن عنصری که وجود ندارد تکمیل کند.بنابر این اصل یک کلمه از جمله حذف می شود وشاگردان باید کوشش کنند تا کلمه های متفاوتی را که می توانند به جای کلمه ی حذف شده قرار دهند بیابند.این جمله ها را می توان از کتاب های شاگردان استخراج کرد.

در روش ترکیب جمله ها که برای نوجوانان وبزرگسالان بیشتر مفید است معلم چندین جمله ی اصلی را جدا از یکدیگر می نویسد وشاگردان باید این جمله ها را با اضافه کردن شرح ها وارتباط ها به صورت جمله های پیچیده تری در بیاورند.

مولفه های مداخله گری زودرس قبل از ورود به دبستان،نشانه ها،اهداف،برنامه ها

***نشانه های اعلام کننده ی شکست تحصیلی

الف: نارسایی های آوا شناختی

ب: ناتوانی در تحلیل وترکیب صوت ها

ج:مشکلات در نامگذاری سریع اشیاء

د: مشکلات در هماهنگی های دیداری-حرکتی و...

***هدف برنامه های مداخله ای زود رس

-افزایش هوش وکمک به شکوفاشدن نیروهای بالقوه ی کودک.

-کمک به پیشرفت کودک در تمامی قلمروهای تحول.

- پیشگیری ویاجلوگیری از بروز اختلالات ثانویه.

-کاهش تنیدگی خانوادگی.

-کاهش وابستگی به دیگران وسازش یافتگی با محیط  اجتماعی.

-کاهش نیاز به خدمات آموزشی وپرورشی خاص در سنین مدرسه ای.

-صرفه جویی قابل توجه هزینه های بهداشتی وآموزشی وپرورشی.

 برنامه های مولفه های مداخله ای زودرس :

1-مهارت های خودگردانی ودستیابی به مفهوم خود :

کودکان باید با انجام فعالیت هایی مانند لباس پوشیدن،خوردن،بهداشت شخصی و ... به توانایی خود گردانی دست یابند.این مهارت هاتحول مثبت مفهوم خود واحساس استقلال را افزایش می دهند.

2- فعالیت های زمخت حرکتی :

این نوع فعالیت ها مستلزم استفاده از عضلات  بزرگ هستند که برای حرکت دادن بازوها، ساق ها ،دست هاوپاها به کار می روند.راه رفتن،خزیدن،پریدن،پرت کردن و حرکت های چرخشی از جمله ی این فعالیت ها هستند.

3- فعالیت های ظریف حرکتی :

این فعالیت ها با عضله های کوچکی مرتبط هستند که برای حرکت دادن انگشتان و مچ دست و همچنین ایجاد هماهنگی بین دو دست به کار می روند. بازی هایی مثل جا اندازی قطعات، بازیهای انگشتی، بریدن اشیاء، نقاشی،باز وبستن دکمه ها وبندها وباز ی باگل وخمیرشن وماسه و..ازجمله حرکت هایی است که به پیشرفت توانایی حرکت های ظریف منجر می شود.

4- فعالیت های شنیداری و آگاهی از ساختارآواشناختی :

یکی از مهمترین مهارت های پیش ازخواندن،آگاهی نسبت به صوت های کلمات است.فعالیت هایی که می توانند کودکان را در بازشناسی صوت ها، ایجاد تمایز بین صوت های شنیداری و تقویت حافظه ی شنیداری یاری دهند، شامل بازیهایی با کلمات،بازیهای قافیه دار، وبازیهای حفظ کلمه هستند.لازم به ذکر است که در صورتی که شاگرد به توانایی تحلیل شکل کلی کلمات به اجزاء وبرعکس آن،درپایه ی اول دست یابد خود به خود بسیاری از اختلالات نوشتاری رفع می شود.

5- فعالیت های دیداری :

بازشناسی تفاوت ها وتشابه ها در تصاویر،شکل ها وحروف و....از فعالیت هایی هستند که موجب تمایز یافتگی دیداری،حافظه ی دیداری و توحید یافتگی دیداری و حرکتی ازجمله هماهنگی چشم و دست را متحول می سازد.

6-فعالیت های ارتباطی وزبانی :

توانایی استفاده از زبان شفاهی برای انتقال افکار خویش به دیگران از اهمیتی بنیادی برخورداراست . اما استفاده از آن مستلزم شنیدن،حرف زدن، فهمیدن زبان دیگران،پاسخ دادن به خواسته های آن ها،آغاز کردن ارتباط ها و مکالمه ها وتوضیح دادن است.

7-فعالیت های شناختی :

بسیاری از بازی ها مانند مرتبط کردن اشیای مشابه یا متفاوت به یکدیگر،طبقه بندی، مقایسه ومبادله ی افکار وهمچنین حل معماهامیتوانند کودکان را به تمرین های فکری وادارند.

8- فعالیت های اجتماعی :

یادگیری چگونگی تعامل با دیگران وکنار آمدن با آن ها بر اساس ایجاد روابط متناسب با کودکان وبزرگسالان ومشارکت در بازی های گروهی از جمله فعالیت هایی هستند که مهارت های اجتماعی کودکان را پرورش می دهند.

*** اگر چه راهبر هایی مناسب در کتاب های بخوانیم بنویسیم پایه های ابتدایی برای این منظور با اشراف  مولفان به دانش نا کافی اولیاء ومربیان و آموزگاران ، کمبودمنابع دانشی مناسب قابل دسترس در زمینه ی راهکارهای کاهش اختلالات یادگیری در ایران ،کمبود بودجه ی مدارس ونا آگاهی مدیران وعدم توانایی مالی آموزگاران واولیاء جهت تدارک وسایل لازم به منظور استفاده از روش های مناسب نوشتن که متکی بر نظریا ت تلفیقی بین رشته ای وچند حسی هستند و دهها عامل دیگر، هوشمندانه پیش بینی شده است ولی لزوم اجرای برنامه های پیش از دبستان از سنین پایین وشناسایی بهنگام وتدارک روش های مناسب کاهش و رفع این احتلالات یادگیری نوشتن و... به همراه آموزش دقیق مربیان پیش دبستانی واصلاح برنامه های پیش دبستانی با اولویت رفع اختلالات یادگیری درحوزه های مختلف به خصوص در مناطق محروم شدیدا احساس می شود. به نظر می رسد شیوع این اختلالات در مناطق محروم ودو زبانه ی روستایی ایران بالاتر ازمیانگین جهانی(15-20درصد) بوده و بین 30 تا۳۵درصد باشد.

قسمت عمده ی مطلب فوق اقتباسی است از منبع زیر:

1-دادستان، پریرخ، اختلال های زبان و روش های تشخیص وبازپروری،تهران:1387، انتشارات سمت،صفحات 240الی 250   

هارمز(harms) از آن جا که احساس می کرد محتوای عقلانی دین در تجربه ی دینی دخالت کمی داشته باشد یک سری روش های غیر کلامی را جهت بررسی دین از دیدگاه کودکان طرح ریزی کرد.او از سه گروه سنی کودکان خواست تصور خود را از خدا یا برترین موجودی که در خیال خود دارند ترسیم کنند  ونظر خود رابگویند یا بنویسند.پس از تحلیلی که به عمل آورد سه دوره ی رشد دینی برای کودکان مشخص کرد.

((1 - دوره ی دینی داستان های پریان(3تا6 سال)

کودکان در این دوره همگونی بیشتری نسبت به دیگر دوره ها دارند آن ها خدا را به عنوان یک پادشاه و به عنوان پدر همه ی کودکان تصور می نمایند که در یک خانه بر روی ابرها یا ساخته شده از ابر یا ابری به شکل حیوان شناور در آسمان که بر روی آن خدا نوشته شده  است زندگی می کند.تمام این تصاویر در زبان داستان های پریان و تجارب خیالی قابل تفسیرند .خدا در همان دسته ی موجودات افسانه ای غول پیکر قرار دارد،تنها با این تفاوت که او عظیم تر وبزرگتر است و کودکان ترس بیشتری از او دارند.(پیش دبستان)

2-  دوره ی واقعی(7 تا 12 سال)

تصاویر نشان دهنده ی ثبات احساسی بیشتری در این دوره هستند و کودکان واقع نگری یشتری را نشان می دهند.در این مرحله سمبل ها پدیدار می گردند وخدا به عنوان یک پدر، حتی در کنار فرشته ها و موجودات مقدس در یک هیات پوشیده وسری نمایش داده نمی شود،بلکه با ترکیب یک انسان در زندگی واقعی تصویر می گردد.در این دوره کودک کودک تصورات ابتدایی را رد می کند وبر حسب پدیدارهای طبیعی به توضیح آن ها می پردازند.(دبستان)

3-  دوره ی فردی (12 سالگی به بعد)

کودکان  در دوره ی فردی دگرگونی وسیعی در تفاسیر خود در جهت توجه به هیات خالقیت و در عین خال مخفی خدا نشان می دهند. آنان در این دوران از دین و مذهب عناصری را بر می گزینند که نیازها و انگیزه های او را ارضا کنند.))۱-باهنر،ناصر1380-۶۶،۶۵

وی پیشنهاد می کند که آموزش دینی خرد سالان باید با کوششی بسیار معقول در جهت درک مفهوم خدا همراه باشد و استفاده از نظریات عقلانی وآموزشی باید به تاخیر افتد، زیرا رشد دینی کودک سرعتی بس کند تر از رشد او در زمینه ی تجربیش است.  تحقیقات پژوهشگرانی مانندپیاژه و گلدمن نیز نشان داده اند آموزش های دینی و مذهبی به دلیل انتزاعی بودن قبل از 13 سالگی به ندرت قابل درک خواهد بود.به همین دلیل اختصاص یک پنجم برنا مه های درسی درتعلیم وتربیت مقاطع ابتدایی به طور مستقیم و غیر مستقیم در ایران به تعلیم وتربیت دینی - مذهبی، بر خلاف یافته های علمی، جای تامل دارد.

منبع :

1-  باهنر، ناصر،آموزش مفاهیم دینی همگام با روانشناسی رشد، تهران:1380، انتشارات شرکت چاپ ونشر بین الملل سازمان تبلیغات اسلامی.

1-الگو های داده محور

طرفداران این الگو معتقدند واژ ه ها همان گونه که در فرهنگ لغات و در تداعی با سایر فکرها و واژه ها قابل تعیین هستند معانی خاصی دارند.برای یادگیری هر متن خوانده شده صرفا باید معانی واژه ها را مشخص ساخت و آن ها را در نظم مناسبی که جمله تعیین می کند قرار داد. براساس این دیدگاه ابتدایی درک خواندن اساسا رمز گشایی  و رشته کردن معانی است. نمونه ی مشهور الگو های داده محور الگوی(( گاف)) است.

الگوی گاف :چند تن از محققان از جمله گاف وسایل پیچیده ای را جهت ثبت حر کات چشم به کار گرفتند وبه این نتیجه رسیدندکه حرکات چشم شامل یک رشته توقف وشروع هاست. به عبارت دیگر چشم بر یک نقطه از متن متمرکز می شود و سپس به نقطه ی دیگر حرکت می کند(تثبیت)در زمان تثبت چشم خواننده محدود به چند حرف بوده ودر زمان جهش کور است وی معتقد بود خوانندگان موقع خواندن حرف به حرف  و واژه به واژه در خواندن جمله به پیش می روند.هر تثبیت 15 الی 20 حرف به انبار دیداری منتقل می کند وسپس فرآیند های تطبیق آغاز می گردد ودر زبان فارسی یک حرف به یک حرف از راست به چپ پیش می رود وی حدس زد تشخیص هر حرف 10 تا 20 هزارم ثانیه طول می کشد ، اطلاعات 25 صدم ثانیه در انبار دیداری می ماند ودر هر ثانیه سه بار تثبت صورت می گیرد و بر این اساس حدس زد که خواندن می توان با سرعتی معادل 300 واژه در دقیقه صورت گیرد.

2-الگو های مفهوم محور

طرفداران این الگو بر دانش قبلی تاکید دارند وبر این فرض استوار است که انتظارات خوانندگان از متن و دانش قبلی آنان درباره ی موضوع ،تعیین کننده ی فرآیند درک است. در این دیدگاه خوانندگان از نماد های مکتوب روی صفحه برای ساختن معنا استفاده می کنندنمونه ی مشهور از الگو های مفهوم محور الگوی ((گودمن)) است.

الگوی گودمن : این الگو بر مشاهده ی اشتباهات کودکان به هنگام خواندن شفاهی استوار است .وی در تحقیقات خود نشان دادفرآیند هایی بر خواندن حاکم است که باعث می شود خواننده ها محتوای متن های بعدی را پیش بینی کنند و همچنان که در خواندن به پیش می روند از متن به عنوان وسیله ای برای تایید و رد پیش بینی های خود استفاده می کنند گودمن معتقد بودهمزمان و به صورت تعاملی 4 دوره ی پردازش صورت می گیرد.الف:نوری (دریافت دروندادهای دیداری)ب: ادراکی(تشخیص حروف و واژه ها)ج:نحوی (تشخیص ساختار متن)د: معنایی (که در  این دوره برای درونداد معنا ساخته می شود.)همزمان با اینکه خواننده فرآیند خواندن را آغاز می کند معنایی برای متن ساخته می شود که نوعی پیش بینی است که بر اساس آن درباره ی داده های اینده داوری می شود.اگر پیش بینی تایید شود خواندن ادامه می یابد واطلاعات جدید نعنای ساخته شده را تقویت می کنند واگر نادرست باشد خواننده ممکن است سرعت خود را کاسته یا به عقب برگردد و مجددا بخواند یا در جست و جوی اطلاعات اضافی برای ساختن معنای درست برآید. دراین الگو اشتباه در خواندن امری معمول است وناشی از خوب خواندن است ونه ضعیف خواندن. ایشان معتقدندمعانی ساخته شده بر خواندن حاکمیت دارند وقتی کودکان اشتباهاتی مرتکب می شوند که در تضاد با معناست آن را تصحیح می کنند واگر تاثیر بر معنا نداشته باشد یا متوجه نمی شوند یا ادامه می دهند وبه ندرت اصلاح می کنند بنابراین اگر چه واژه در تلفظ اشتباه باشد ولی به دلیل لین که با معنای ساخته شده در ذهن کودک تطبیق دارد اشتباه به محسوب نمی شود.

3-الگوی تعاملی خواندن

در این الگو ها فرآیند های داده محور و مفهوم محور در تعامل هستند.مشهور ترین الگو های تعاملی ، الگوی ((جاست و کارپنتر است.

الگوی جاست و کارپنتر : این الگو مانند الگوی گاف ، مجموعه ای از فرآیندهای نسبتا خودکار بر اساس درونداد توصیف شده اند با این تفاوت که هر یک از فرآیندها با معنای ساخته شده و دانش عمومی خواننده در تعامل است. واز طرف دیگر همانند الگوی گودمن بر پیش بینی تاکید دارد ولی این پیش بینی به طور مداوم تحت تاثیر تصمیماتی است که بر اساس تعامل درونداد ودانش خواندن اتخاذ می گردد.

جاست و کارپینتر فرایند هایی را در سطح تطبیق الگو، حافظه ی کاری ودراز مدت پیشنهاد کرده اند این فرآیندها به صورت متوالی نبوده و در تعلمل هستند.درک خواندن از اولین تثبیت که محرک وارد انبار دیداری می شود آغاز می گردد(برخلاف گاف که مدعی تعداد ثابتی از حروف در انبار دیداری بود) .قتی درونداد به انبار دیداری رسید گام بعد استخراج مشخصات ظاهری واژه هاست که بیشتر بر داده ها استوار است.آن گاه معنا نسبت داده می شود اگر چه ممکن است معنا از قبل پیش بینی شود.زمینه ی واژه ها ما را به معنا هدایت می کند که بستگی به مشخصات ظاهر ی واژه ، خافظه ی داز مدت خواننده وحافظه ی خواننده در باره ی معانی ساخته شده برای متن دارد.خواننده تقریبا هر یک از وازه های متن را می خواند ودائما معنای ساخته شده  برای واژه ی جدید را با معانی ساخته شده  از قبل در حاقظه ی خود ترکیب کرده ویکپارچه می کند اگر جمله کامل شده باشد خواننده معنای جمله را در ساخت کلی معنا درون سازی می کند. مثال پیش بینی معنا بر اساس زمینه :((سارا سیب را خ مهرد )) یا  (( مردم با پلیس زد و خ مهرد کردند )) با این که واژه نا خوانا است ولی با توجه به زمینه معنا پیش بینی می شود.

 نوشته ی  فوق اقتباسی است از منبع زیر :

1-سنگری، محمدرضا،علیزاده،فاطمه صغری،آموزش خواندن به همراه راهبرد های نوین آموزشی وخلاصه ی آزمون پرلز، تهران:1385، انتشارات ابو عطا،ص 11 الی 15